ads
ads
दुष्काळाची चिंता करू नका, केंद्र पाठीशी!

दुष्काळाची चिंता करू नका, केंद्र पाठीशी!

►४ वर्षांत सव्वा कोटी घरांची निर्मिती ►२०२२ पर्यंत सर्वांसाठी…

राममंदिरासाठी लवकर कायदा व्हावा

राममंदिरासाठी लवकर कायदा व्हावा

►विजयादशमी उत्सवात सरसंघचालकांचे ठाम प्रतिपादन, नागपूर, १९ ऑक्टोबर –…

ही चळवळ कुठे जाऊन थांबेल, नेम नाही

ही चळवळ कुठे जाऊन थांबेल, नेम नाही

►उच्च न्यायालयाला भीती, मुंबई, १९ ऑक्टोबर – ‘मी टू’…

संयुक्त राष्ट्र मानवाधिकार परिषदेवर भारताचा मोठा विजय

संयुक्त राष्ट्र मानवाधिकार परिषदेवर भारताचा मोठा विजय

►तीन वर्षांचा राहणार कार्यकाळ, संयुक्त राष्ट्रसंघ, १३ ऑक्टोबर –…

भारतीय चित्रपटांवर पूर्णपणे बंदी घाला

भारतीय चित्रपटांवर पूर्णपणे बंदी घाला

►पाकिस्तानी निर्मात्यांची मागणी, कराची, १३ ऑक्टोबर – भारतीय चित्रपटांवर…

रिलायन्ससोबत फक्त १० टक्के ऑफसेट करार

रिलायन्ससोबत फक्त १० टक्के ऑफसेट करार

►दसाँ एव्हिएशनच्या अधिकार्‍याची माहिती, पॅरिस, १२ ऑक्टोबर – राफेल…

तिहेरी तलाकच्या नव्या अध्यादेशानुसार पहिला गुन्हा औरंगाबादेत

तिहेरी तलाकच्या नव्या अध्यादेशानुसार पहिला गुन्हा औरंगाबादेत

औरंगाबाद, १९ ऑक्टोबर – सोशल मीडियावर तिहेरी तलाक दिल्याने…

तर अपमान विसरून भाजपाचा प्रचार करणार

तर अपमान विसरून भाजपाचा प्रचार करणार

►उद्धव ठाकरे यांची घोषणा, मुंबई, १९ ऑक्टोबर – पाच…

विजयादशमीनंतर राज्य मंत्रिमंडळ विस्तार?

विजयादशमीनंतर राज्य मंत्रिमंडळ विस्तार?

नवी दिल्ली, १६ ऑक्टोबर – मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या…

३७० पेक्षाही घातक कलम ३५-ए!

३७० पेक्षाही घातक कलम ३५-ए!

॥ कटाक्ष : गजानन निमदेव | कलम ३५-ए हा…

न्यायपालिका संकटमुक्त

न्यायपालिका संकटमुक्त

॥ सारांश : ल.त्र्यं. जोशी | एवढ्या उच्च पातळीवरुन…

सभेत सोडलेला उंदीर

सभेत सोडलेला उंदीर

॥ जागता पहारा : भाऊ तोरसेकर | अडचणीतली काँग्रेस…

फोर्ब्सच्या यादीत अक्षयची बाजी

फोर्ब्सच्या यादीत अक्षयची बाजी

‘फोर्ब्स’ने नुकतीच सर्वाधिक कमाई करणार्‍या अभिनेत्यांच्या नावाची यादी जाहीर…

सनीला साकारायची होती ऐतिहासिक चित्रपटात भूमिका

सनीला साकारायची होती ऐतिहासिक चित्रपटात भूमिका

बॉलिवूडची बेबी डॉल म्हणजेच सनी लिओनीचे नाव इंटरनेटवर सर्वाधिक…

गरज असताना सार्‍यांनीच पाठ फिरवली!

गरज असताना सार्‍यांनीच पाठ फिरवली!

‘रेस- ३’ चित्रपटातून बॉलिवूडमध्ये कमबॅक करणारा अभिनेता बॉबी देओल…

पंचांग
वार: | तिथी:
नक्षत्र: | राशी:
करण: | योग:
सूर्योदय: 06:22 | सूर्यास्त: 17:59
अयनांश:
Home » आसमंत, पुरवणी, स्तंभलेखक, हितेश शंकर » विश्‍वबंधुत्व आणि हिंदुत्व

विश्‍वबंधुत्व आणि हिंदुत्व

॥ रोखठोक : हितेश शंकर |

१२५ वर्षांपूर्वी शिकागोत ज्या धोक्यांबाबत स्वामी विवेकानंदांनी सचेत केले होते, तेव्हापासून आजपर्यंत मानवतेवर संपत्ती, वंश आणि अपूर्ण एकांगी विचारांचे अमानुष हल्ले अधिकच वेगाने झाले आहेत. सार्‍या जगाच्या कल्याणासाठी ‘भारताच्या सांस्कृतिक शिकवणी’नुसार जगभरातील लोक आजही चालले नाहीत, तर पुढे जाऊन ‘लिव्ह युनायटेड’ची ही एकदिवसीय चमक अर्थहीन ठरेल. कारण तोपर्यंत मानवता अंधरात बुडून गेली असेल.

Vivekanand Vishwabandhutva

Vivekanand Vishwabandhutva

रुचीनां वैचित्र्यादृजुकुटिलनानापथजुषाम्।
नृणामेको गम्यस्त्वमसि पयसामर्णव इव॥
-‘‘जशा विविध नद्या वेगवेगळ्या ठिकाणाहून उगम पावून समुद्राला मिळतात, त्याचप्रकारे हे प्रभो! वेगवेगळ्या आवडीनुसार विविध वाकड्या-तिकड्या अथवा सरळ मार्गाने जाणारे लोक शेवटी तुझ्यातच येऊन मिळतात.’’
(स्वामी विवेकानंद यांनी विश्‍व धर्म संमेलन १८९३ शिकागो येथे दिलेला शिवमहिम्नस्तोत्रातील श्‍लोकाचा संदर्भ)
स्वामी विवेकानंद यांनी १८९३ साली शिकागो येथे झालेल्या विश्‍व धर्म संमेलनात जे भाषण दिले ते अतिशय गाजले. ‘‘माझ्या अमेरिकावासी बंधूंनो आणि भगिनींनो,’’ या संबोधनाचा जादूसारखा प्रभाव पडला. त्यानंतर झालेला टाळ्यांचा कडकडाट, हिंदू धर्माप्रती सन्मान आणि भारतीय लोकांबाबत विशेष प्रेम, हे जर तुम्हाला आजही या शहरात अनुभवायला मिळाले, तर आश्‍चर्य वाटायला नको.
अशा या ऐतिहासिक उद्बोधनाच्या १२५ वर्षांनंतर त्याच दिवशी ‘वर्ल्ड हिंदू काँग्रेस २०१८’चे आयोजन शिकागोत होणे, लक्षणीय आहे. यावरून एक गोष्ट स्पष्ट झाली की, सव्वाशे वर्षांपूर्वी स्वामी विवेकानंदांनी सांगितलेला भारतीय विचार त्या काळात तर प्रासंगिक होताच; पण आताही तो त्याहूनही अधिक आवश्यक झाला आहे. शिकागोत ७ ते ९ सप्टेंबर दुसरे विश्‍व हिंदू संमेलन आयोजित झाले होते. यात सुमारे ६० देशांमधून २५० वक्ते आणि अडीच हजारांहून अधिक प्रतिनिधींनी भाग घेतला.
स्वामी विवेकानंदांनी शिकागोतून जगाला विश्‍वबंधुत्व आणि बंधुभावाचा संदेश दिला होता. त्यांनी वेदांमधली उदाहरणे देऊन सार्‍या जगाला भारताच्या महान संस्कृतीची ओळख करून दिली होती. जगभरातून आलेल्या लोकांना सनातन धर्म आणि भारतीयता यांची महती सांगितली होती. या संमेलनातूनही असाच काहीसा संदेश देण्यात आला. संमेलनाचे बीजवाक्य होते- ‘सुमंत्रिते, सुविक्रांते।’ म्हणजे, सामूहिकतेने चिंतन करू, वीरतापूर्वक प्राप्त करू. या कार्यक्रमात भारतीय संस्कृतीची उदारता, सहनशीलता तसेच ‘वसुधैव कुटुंबकम्’ची भावना यासारख्या वैशिष्ट्यांना अधोरेखित करण्यात आले.
या संमेलनात धर्म आणि तत्संबंधी विभिन्न पैलूंवरील चर्चेशिवाय आर्थिक, शैक्षणिक, मीडिया, सांघटनिक, राजनीतिक, महिला तसेच युवकांशी संबंधित मुद्यांवरदेखील विविध सत्रांमध्ये सखोल मंथन झाले. संमेलनात वैश्‍विक हिंदू समाजाची मूल्ये, रचनात्मकता आणि उद्यमी भावना यांचे प्रदर्शनही झाले.
१२५ वर्षांपूर्वी पहिल्या धर्मसंसदेत एका युवा हिंदू संन्याशाच्या त्या शब्दांना जतन करण्याचे, तसेच त्यांचा भावार्थ जगासमोर ठेवण्यासाठी शिकागो शहराने चांगला प्रयत्न केला आहे. शिकागो कला संस्था किंवा आर्ट इन्स्टिट्यूट ऑफ शिकागोच्या त्या सभागृहाने आजदेखील त्या प्रेरणादायी भाषणाच्या स्मृती सांभाळून ठेवल्या आहेत.
अमेरिकी प्रांत इलिनोइसच्या गर्व्हनरांनी ११ सप्टेंबर २०१८ ला स्वामी विवेकानंद दिवस म्हणून साजरा करण्याची संमेलनात घोषणा केली.
संमेलनात वक्ता म्हणून सहभागी झाल्यावर मी जेव्हा शिकागो आर्ट इन्स्टिट्यूट येथे पोहोचलो, तर इमारतीच्या पायर्‍यांवर स्वामी विवेकानंदांचे ते पूर्ण भाषण अंकित करून ठेवल्याचे आढळून आले. पायर्‍या चढत चला, भाषण वाचत चला आणि विश्‍वबंधुत्वासाठी सांगितलेल्या भारतीय संस्कृतीचे सूत्र समजून घेत चला.
९/११च्या दहशतवादी हल्ल्याचे स्मरण करीत, अमेरिकेत ११ सप्टेंबरच्या रात्री अनेक इमारतींवर ‘लिव्ह युनायटेड’चा संदेश झळकत होता. (या संदेशात एक यमक लपलेले आहे- दहशतवाद्यांनी ज्या दोन विमानांनी ट्विन टॉवर्सला धडक दिली त्यातील एक ‘अमेरिकन’ व दुसरे ‘युनायटेड’ एअरलाइन्सचे होते).
‘लिव्ह युनायटेड’चा हाच संदेश तर स्वामी विवेकानंदांचा संदेश आहे. तेव्हाच जर हा संदेश पश्‍चिमेच्या भौतिकवादी विचारवंतांनी, मुस्लिम एकता म्हणजे ‘उम्मत’च्या समर्थकांनी, वामपंथी खुनी क्रांतीच्या हाकार्‍यांनी हृदयात धारण केला असता, तर आज जगाचे परिदृश्य वेगळेच असते.
संपत्तीसाठी मानव मानवाचा, एक देश दुसर्‍या देशाचा शत्रू झाला नसता. या संदेशाचे मूल्य समजून घेतले असते, तर वर्गसंघर्षातून निर्माण केलेल्या हुकूमशाहीकडून समाजवादी स्वप्न नष्ट झाले नसते. ९ सप्टेंबर २००१ सारख्या शोकांतिकेला, इसिससारखा रक्तरंजित संतापाला झेलावे लागले नसते.
स्वामी विवेकानंदांनी तेव्हा म्हटले होते- सांप्रदायिकता, कट्टरता आणि याच्या भयानक वंशजांच्या मजहबी अट्टहासाने प्रदीर्घ काळापासून या मनोरम पृथ्वीला जखडून ठेवले आहे. त्यांनी या संपूर्ण जगात हिंसाचाराचे थैमान घातले आहे आणि कितीतरी वेळा ही धरती रक्ताने न्हाऊन निघाली आहे. किती संस्कृती नष्ट झाल्यात, किती देश समाप्त झालेत, याची गणतीच नाही.
१२५ वर्षांपूर्वी शिकागोत ज्या धोक्यांबाबत स्वामी विवेकानंदांनी सचेत केले होते, तेव्हापासून आजपर्यंत मानवतेवर संपत्ती, वंश आणि अपूर्ण एकांगी विचारांचे अमानुष हल्ले अधिकच वेगाने झाले आहेत. सार्‍या जगाच्या कल्याणासाठी ‘भारताच्या सांस्कृतिक शिकवणी’नुसार जगभरातील लोक आजही चालले नाहीत, तर पुढे जाऊन ‘लिव्ह युनायटेड’ची ही एकदिवसीय चमक अर्थहीन ठरेल. कारण तोपर्यंत मानवता अंधरात बुडून गेली असेल.

Posted by : | on : 7 Oct 2018
Filed under : आसमंत, पुरवणी, स्तंभलेखक, हितेश शंकर.
You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0You can leave a response or trackback to this entry

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Change Language: press Ctrl+g

    छायाचित्रातून

  • पृथ्वीचे पदार्पणातच ‘शॉ’नदार शतक पृथ्वीचे पदार्पणातच ‘शॉ’नदार शतक
  • कोहली, मीराबाईला खेलरत्न कोहली, मीराबाईला खेलरत्न
  • अमित पांघळला बॉक्सिंगचे सुवर्ण अमित पांघळला बॉक्सिंगचे सुवर्ण
  • तेजिंदरपालला सुवर्णपदक तेजिंदरपालला सुवर्णपदक
  • महाराष्ट्राच्या राहीचा सुवर्णभेद महाराष्ट्राच्या राहीचा सुवर्णभेद

हवामान

दृष्टीक्षेपात

व्हिडीओ संग्रह

More in आसमंत, पुरवणी, स्तंभलेखक, हितेश शंकर (36 of 1061 articles)


तोरसेकर | चारपाच महिन्यांपूर्वी कर्नाटकातल्या निवडणुका ऐन रंगात आलेल्या होत्या आणि सगळेच प्रमुख पक्ष आवेशात प्रचाराला लागलेले होते. त्यात मग ...

×