ads
ads
सत्तर पत्रपरिषदांमधून भाजपाचा काँग्रेसवर वार

सत्तर पत्रपरिषदांमधून भाजपाचा काँग्रेसवर वार

►राफेलप्रकरणी खोटा प्रचार पाडला उघड, नवी दिल्ली, १७ डिसेंबर…

काँग्रेसकडून जाणीवपूर्वक दिशाभूल

काँग्रेसकडून जाणीवपूर्वक दिशाभूल

►कायदेशीर रीतीने सर्व प्रक्रिया : संरक्षणमंत्री, मुंबई, १७ डिसेंबर…

तीन तलाकसंदर्भातील विधेयक लोकसभेत सादर

तीन तलाकसंदर्भातील विधेयक लोकसभेत सादर

नवी दिल्ली, १७ डिसेंबर – विविध मुद्यांवरून आज सोमवारी…

पाकिस्तानी तुरुंगातील भारतीयाची सहा वर्षांनंतर सुटका

पाकिस्तानी तुरुंगातील भारतीयाची सहा वर्षांनंतर सुटका

►सुटकेनंतर भोगावी लागली शिक्षा, नवी दिल्ली, १७ डिसेंबर –…

महिंद राजपक्षे यांचा राजीनामा

महिंद राजपक्षे यांचा राजीनामा

►विक्रमासिंघे यांचा आज शपथविधी, कोलंबो, १५ डिसेंबर – वादग्रस्त…

अनिवासी भारतीयांमुळे वाढला परकीय चलनाचा ओघ

अनिवासी भारतीयांमुळे वाढला परकीय चलनाचा ओघ

वॉशिंग्टन, १३ डिसेंबर – विदेशी चलन भारतात पाठविण्यामध्ये पुन्हा…

राज्यात जानेवारीमध्ये शिक्षक मेगाभरती

राज्यात जानेवारीमध्ये शिक्षक मेगाभरती

►सरकारी हालचालींना वेग, मुंबई, १३ डिसेंबर – राज्यात येत्या…

कोल्हापूरच्या अंबाबाईची मूर्ती बदला

कोल्हापूरच्या अंबाबाईची मूर्ती बदला

►भाविकांचे जिल्हाधिकार्‍यांना निवेदन, कोल्हापूर,१३ डिसेंबर – करवीर निवासिनी श्री…

राज्यात गृहनिर्माण विकास महामंडळाची स्थापना

राज्यात गृहनिर्माण विकास महामंडळाची स्थापना

►३८४ शहरात १९.४० लाख घरकुलांचे निर्माण, मुंबई, १३ डिसेंबर…

काय हुकले; कोण चुकले?

काय हुकले; कोण चुकले?

॥ कटाक्ष : गजानन निमदेव | देशाचा पुढला पंतप्रधान…

बूँद से जो गयी, वह कभी नहीं आयेगी

बूँद से जो गयी, वह कभी नहीं आयेगी

॥ मानसरंग : मयुरेश डंके | एखाद्या गोष्टीचा दूरवर…

गांधी, उपाध्याय, लोहियांचे स्वप्न साकार करणारे गडकरी

गांधी, उपाध्याय, लोहियांचे स्वप्न साकार करणारे गडकरी

॥ विशेष : धनंजय बापट | नितीनजींचा देशात, जगात…

फोर्ब्सच्या यादीत अक्षयची बाजी

फोर्ब्सच्या यादीत अक्षयची बाजी

‘फोर्ब्स’ने नुकतीच सर्वाधिक कमाई करणार्‍या अभिनेत्यांच्या नावाची यादी जाहीर…

सनीला साकारायची होती ऐतिहासिक चित्रपटात भूमिका

सनीला साकारायची होती ऐतिहासिक चित्रपटात भूमिका

बॉलिवूडची बेबी डॉल म्हणजेच सनी लिओनीचे नाव इंटरनेटवर सर्वाधिक…

गरज असताना सार्‍यांनीच पाठ फिरवली!

गरज असताना सार्‍यांनीच पाठ फिरवली!

‘रेस- ३’ चित्रपटातून बॉलिवूडमध्ये कमबॅक करणारा अभिनेता बॉबी देओल…

पंचांग
वार: | तिथी:
नक्षत्र: | राशी:
करण: | योग:
सूर्योदय: 06:52 | सूर्यास्त: 17:54
अयनांश:
Home » अग्रलेख, संपादकीय » हिवाळ्यापूर्वीच दुष्काळाच्या झळा!

हिवाळ्यापूर्वीच दुष्काळाच्या झळा!

यंदाच्या पावसाळ्यात सरासरीपेक्षा जास्त पाऊस पडेल असा अंदाज गेल्या मे महिन्यात हवामान खात्याने व्यक्त केला होता, पण तो खोटाच ठरला. पावसाळ्यात सगळीकडेच कमी पाऊस पडला. ऑक्टोबर महिना सुरू असल्याने उन्हाच्या झळा तीव्र आहेत. राज्याच्या अनेक भागात कमी पाऊस पडल्याने आतापासूनच चिंता निर्माण झाली आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी काळजी न करण्याचे आवाहन करून जनतेला धीर देण्याचा प्रयत्न केला असला, तरी निसर्गापुढे कुणाचेच काही चालत नाही, हे येणार्‍या काळात दिसणारच आहे. आता तर ऑक्टोबर सुरू आहे. सात-आठ महिने पाणीटंचाईचा मुकाबला करावा लागणार आहे, त्यामुळे पुढले महिने कसे जाणार, या भीतीने जनता त्रस्त आहे. नंदूरबार जिल्ह्यातील अनेकांनी आतापासूनच स्थलांतर सुरू केले आहे. त्याच्या बातम्याही प्रकाशित झाल्या आहेत. लोक जनावरे आणि सामानसुमान घेऊन मुबलक पाणी असलेल्या ठिकाणी आश्रयास चालले आहेत. गेल्या काही वर्षांपासून राज्यात सातत्याने निर्माण होत असलेल्या दुष्काळी परिस्थितीमुळे अनेकांच्या जीवनातील गोडवाच निघून गेला आहे. गेल्या काही वर्षांच्या तुलनेत या वर्षी विदर्भ, मराठवाडा, उत्तर महाराष्ट्रात परिस्थिती गंभीरच आहे. नापिकी, कर्जबाजारीपणामुळे गेल्या काही वर्षांमध्ये विदर्भ, मराठवाड्यातील हजारो शेतकर्‍यांनी आत्महत्येसारखे टोकाचे पाऊल उचलले आहे. याही वर्षी अनेक भागांमध्ये दुष्काळी परिस्थिती आहे. विशेष करून मराठवाड्यात तर अवस्था भयावह असून, हिवाळ्यापूर्वीच या भागाला दुष्काळाच्या झळा बसू लागल्याने, उन्हाळा संपून नव्याने मान्सून येईपर्यंत नेमकं करायचं तरी काय, असा प्रश्‍न सर्वसामान्य नागरिकांसह प्रशासनालाही पडला आहे. दुष्काळी परिस्थितीवर कायमस्वरूपी मात करण्यासाठी थातुरमातुर, तात्पुरत्या योजना करून काम भागणार नाही. त्यासाठी हवामान बदल, अल निनो या सर्व गोष्टींचा भविष्यातील परिणाम लक्षात घेऊन दीर्घकालीन उपाययोजना करण्याची गरज आहे.
मान्सूनच्या गेल्या काही मोसमांपासून राज्यात सरासरीइतकाही पाऊस पडेनासा झाला आहे. त्यामुळे राज्यात पुन्हा एकदा दुष्काळी परिस्थिती निर्माण झाली आहे. दुष्काळाचे हे पहिलेच वर्ष नसून, याआधीही दुष्काळ पडला आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी सत्तेत आल्याआल्या ‘जलयुक्त शिवार योजना’ राबवून परिस्थितीवर बर्‍यापैकी नियंत्रण मिळविले असले, तरी निसर्ग त्यांना साथ द्यायला तयार नाही. राजकीय इच्छाशक्ती असलेले सरकार सत्तेत आहे. पण, निसर्गाची इच्छाशक्ती आम्ही कमी केल्याने तडाखे तर बसणारच आहेत. सिंचनाच्या सोयींच्या अभावामुळे परिस्थिती अधिकच गंभीर बनली आहे. राज्य शासन हजारो गावांमध्ये दुष्काळ जाहीर करण्याच्या मानसिकतेत आहे. यामध्ये प्रामुख्याने मराठवाड्यातील गावांचा मोठ्या प्रमाणात समावेश आहे. विदर्भ, उत्तर महाराष्ट्र या भागातही परिस्थिती गंभीरच आहे. आता कुठे जेमतेम हिवाळा सुरू होण्याची चाहूल लागेल. दिवसा कडक ऊन तापत असताना रात्रीच्या वेळी थोडे आल्हाददायक वातावरण असते. पण, त्यामुळे दुष्काळाच्या झळा कमी होतील, असे मानण्याचे कारण नाही. या वर्षी हिवाळ्यापासूनच टँकरने पाणीपुरवठा, जनावरांसाठी चारा छावण्या, अशा दुष्काळी उपाययोजना सुरू कराव्या लागतील, असा अंदाज आहे. त्यामुळे उन्हाळ्यात नेमकं काय होणार, या चिंतेने बळीराजासह दुष्काळी भागातील सर्वसामान्य नागरिकही हैराण झाले आहेत. उन्हाळ्यात जेव्हा तापमान ४० अंशांच्या पुढे जाईल तेव्हा शेतीला तर दूरच, प्यायलाही पाणी मिळणार नाही, शेतकर्‍यांनी आपलं पशुधन कसं जगवायचं, असाही गंभीर प्रश्‍न आहे. सरकारने कितीही प्रयत्न केले, सरकार कितीही प्रामाणिक असले, तरी निसर्गावर मात करण्याची क्षमता कुणातच नाही, हे लक्षात घेतले पाहिजे. कोट्यवधींचे पॅकेज जाहीर केले तरी नुसता पैसा उपलब्ध करूनही काम भागणार नाही, याची जाणीव राज्यकर्त्यांनाही आहे. राज्याच्या कृषी विभागाकडून, गेल्या मान्सूनमध्ये राज्यातील प्रत्येक तालुक्यात नेमकी किती पावसाची नोंद झाली, याची सविस्तर आकडेवारी जाहीर झाली नसली तरी ती सरासरीपेक्षा कमी आहे, हे निश्‍चित! या आकडेवारीवर नजर टाकली असता, त्यामध्ये राज्यातील तीनशेपेक्षा जास्त तालुक्यांमध्ये पडलेल्या पावसाची नोंद आहे. २५ टक्के किंवा त्यापेक्षा कमी, २६ ते ५० टक्के, ५१ ते ७५, ७६ ते १०० आणि शंभरपेक्षा जास्त, अशा पाच गटांमध्ये याचं वर्गीकरण करण्यात आलं आहे. जून ते सप्टेंबर या मान्सूनच्या चार महिन्यांच्या कालावधीत पडलेल्या पावसाच्या आधारे ही आकडेवारी जाहीर करण्यात आली आहे. ती गंभीर आहे. गेल्या काही वर्षांमधील पाऊसविषयक आकडेवारीचा विचार करायचा झाल्यास, राज्यातील निम्म्यापेक्षा अधिक तालुक्यांमध्ये शंभर टक्क्यांपेक्षा जास्त पावसाची नोंद झाली होती. सरासरीपेक्षा खूपच कमी पाऊस झालेल्या तालुक्यांची संख्याही अत्यल्प होती. त्यामुळे शेतकरीवर्ग तुलनेने बराच समाधानी होता. गेल्या दीड दशकातील आकडेवारीचा तुलनात्मक अभ्यास केला असता, कमी पाऊस झालेल्या तालुक्यांची संख्या वाढली आहे आणि ही परिस्थिती चिंताजनक आहे. प्रत्येकाने गांभीर्याने विचार करण्याची गरज आहे. राज्यात अत्यंत यशस्वी ठरलेल्या ‘जलयुक्त शिवार योजने’ला अधिक बळकटी देण्यावर शासनानं भर दिला आहे. शिवाय मागेल त्याला शेततळं देण्यावरही सरकारने भर दिला, हे चांगलेच झाले. त्यामुळे किमान फायदा हा झालाच आहे. ‘जलयुक्त शिवार योजना’ राबविण्यात आली नसती, तर कदाचित चित्र अधिक भयावह दिसले असते. ‘जलयुक्त शिवार योजने’च्या यशाप्रमाणे त्याचे फायदे आता दिसू लागले आहेत. नुसतं पॅकेज जाहीर करून ती रक्कम शेतकर्‍यांपर्यंत न पोचता मधेच कुठेतरी गायब होते. असं झालं नसतं, तर माजी पंतप्रधान डॉ. मनमोहनसिंग यांच्या नेतृत्वातील काँग्रेसप्रणीत संपुआ सरकारनं शेतकर्‍यांच्या केलेल्या ७२ हजार कोटींच्या कर्जमाफीचा थोडाफार तरी सकारात्मक परिणाम दिसून आला असता. परंतु, एवढ्या मोठ्या प्रमाणात कर्जमाफी दिल्यानंतरही शेतकर्‍यांच्या आत्महत्यांचं सत्र कधीच थांबलं नाही. त्यामुळे केवळ पॅकेज हा शेतकरी आत्महत्या रोखण्याचा किंवा दुष्काळी परिस्थितीवर मात करण्याचा प्रभावी उपाय असूच शकत नाही! शेतकरी आत्महत्या रोखण्यासह दुष्काळावर कायमस्वरूपी मात करण्यासाठी दीर्घकालीन उपाययोजना करण्याची गरज आहे. यामध्ये शेतकर्‍यांना सिंचनाच्या सोयी उपलब्ध करून देण्यास पीक पद्धतीतही बदल करण्याची गरज आहे. भौगोलिक परिस्थिती व हवामान लक्षात घेता कमी पाण्याचा वापर करून जास्तीत जास्त आणि वैविध्यपूर्ण पिके कशी घेता येतील, याविषयी वैज्ञानिक अभ्यास करून त्याबाबत शेतकर्‍यांना मार्गदर्शन करण्याची गरज आहे. अशा काही उपाययोजना केल्या तरच किमान पुढील वर्षीपासून तरी अशा भीषण दुष्काळी परिस्थितीला तोंड द्यावे लागणार नाही, अशी अपेक्षा करायला काहीच हरकत नाही…

https://tarunbharat.org/?p=65626
Posted by : | on : 13 Oct 2018
Filed under : अग्रलेख, संपादकीय.
You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0You can leave a response or trackback to this entry

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Change Language: press Ctrl+g

    छायाचित्रातून

  • भारताचा ऑस्ट्रेलियात विक्रमी विजय भारताचा ऑस्ट्रेलियात विक्रमी विजय
  • पृथ्वीचे पदार्पणातच ‘शॉ’नदार शतक पृथ्वीचे पदार्पणातच ‘शॉ’नदार शतक
  • कोहली, मीराबाईला खेलरत्न कोहली, मीराबाईला खेलरत्न
  • अमित पांघळला बॉक्सिंगचे सुवर्ण अमित पांघळला बॉक्सिंगचे सुवर्ण
  • तेजिंदरपालला सुवर्णपदक तेजिंदरपालला सुवर्णपदक

हवामान

दृष्टीक्षेपात

व्हिडीओ संग्रह

More in अग्रलेख, संपादकीय (126 of 783 articles)


कुहीकर | एक तनुश्री दत्ता परवा मनमोकळेपणाने व्यक्त झाली अन् सारे समाजमन ढवळून निघाले. नाना पाटेकरांपासून तर अलोकनाथांपर्यंत अन् सुभाष ...

×