ads
ads
दोन टप्प्यानंतर ममता झोपल्याच नाहीत

दोन टप्प्यानंतर ममता झोपल्याच नाहीत

•पंतप्रधान मोदी यांचा जोरदार हल्ला, बुनियादपूर, २० एप्रिल –…

दहशतवाद, पाकला प्रत्युत्तर देण्यासाठी मोदीच पंतप्रधान हवेत : अमित शाह

दहशतवाद, पाकला प्रत्युत्तर देण्यासाठी मोदीच पंतप्रधान हवेत : अमित शाह

बंगरूळु, २० एप्रिल – देश सुरक्षित राहण्यासाठी आणि दहशतवाद…

राज्यांमध्ये लवकरच सायबर न्यायवैद्यक प्रयोगशाळा

राज्यांमध्ये लवकरच सायबर न्यायवैद्यक प्रयोगशाळा

•महिलाविरोधी गुन्ह्यांतील डीएनए चाचणी होईल शक्य, नवी दिल्ली, २०…

१८ वर्षीय तरुणीला मदरशामध्ये जिवंत जाळले

१८ वर्षीय तरुणीला मदरशामध्ये जिवंत जाळले

•प्राचार्याविरुद्ध केली लैंगिक छळाची तक्रार •बांगलादेशातील काळिमा फासणारी घटना,…

रशिया, ट्रम्प यांच्या प्रचारकांमध्ये संगनमत नसल्याचा दावा

रशिया, ट्रम्प यांच्या प्रचारकांमध्ये संगनमत नसल्याचा दावा

वॉशिंग्टन, १९ एप्रिल – अमेरिकी अध्यक्षपदाच्या २०१६ मधील निवडणुकीत…

पाकिस्तानमध्ये १४ प्रवाशांना घातल्या गोळ्या

पाकिस्तानमध्ये १४ प्रवाशांना घातल्या गोळ्या

कराची, १८ एप्रिल – पाकिस्तानातील बलुचिस्तान प्रांतात एका महामार्गावर…

प्रियांका चतुर्वेदी शिवसेनेत

प्रियांका चतुर्वेदी शिवसेनेत

•व्यथित अंत:करणाने काँग्रेसचा राजीनामा, नवी दिल्ली/मुंबई, १९ एप्रिल –…

…तर नेत्याला रॉकेटवर बांधून पाठवले असते!

…तर नेत्याला रॉकेटवर बांधून पाठवले असते!

•मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांचा घणाघात, नगर, १६ एप्रिल –…

काँग्रेस हा गाढवांचा पक्ष : प्रकाश आंबेडकर

काँग्रेस हा गाढवांचा पक्ष : प्रकाश आंबेडकर

सोलापूर, १४ एप्रिल – काँग्रेस हा गाढवांचा पक्ष असल्याची…

निवडणूक निकालांची प्रदीर्घ प्रतीक्षा

निवडणूक निकालांची प्रदीर्घ प्रतीक्षा

॥ सारांश : ल.त्र्यं. जोशी | प्रणाली एवढी विकसित…

मोदीकालीन परराष्ट्र व संरक्षण धोरण

मोदीकालीन परराष्ट्र व संरक्षण धोरण

॥ विशेष : डॉ. शैलेंद्र देवळाणकर, परराष्ट्र धोरण विश्‍लेषक,…

गांधी : आडनावाचे आणि नोटांच्या गड्डीत बांधलेले…

गांधी : आडनावाचे आणि नोटांच्या गड्डीत बांधलेले…

॥ रोखठोक : हितेश शंकर | सौद्यात संपत्तीच्या मूळ…

फोर्ब्सच्या यादीत अक्षयची बाजी

फोर्ब्सच्या यादीत अक्षयची बाजी

‘फोर्ब्स’ने नुकतीच सर्वाधिक कमाई करणार्‍या अभिनेत्यांच्या नावाची यादी जाहीर…

सनीला साकारायची होती ऐतिहासिक चित्रपटात भूमिका

सनीला साकारायची होती ऐतिहासिक चित्रपटात भूमिका

बॉलिवूडची बेबी डॉल म्हणजेच सनी लिओनीचे नाव इंटरनेटवर सर्वाधिक…

गरज असताना सार्‍यांनीच पाठ फिरवली!

गरज असताना सार्‍यांनीच पाठ फिरवली!

‘रेस- ३’ चित्रपटातून बॉलिवूडमध्ये कमबॅक करणारा अभिनेता बॉबी देओल…

पंचांग
वार: | तिथी:
नक्षत्र: | राशी:
करण: | योग:
सूर्योदय: 06:07 | सूर्यास्त: 18:42
अयनांश:
Home » अग्रलेख, संपादकीय » दुष्काळ : एक पवित्र घोटाळा!

दुष्काळ : एक पवित्र घोटाळा!

कोणाला कशाचा अन् कोणाला कशाचा आनंद होईल, याचा काही नेम नाही. आपलं त डोकंच नाही चालत कधी कधी याचाही आनंद होऊ शकतो. राज्यात १५१ तालुके दुष्काळी घोषित करण्यात आले अन् त्यात आपला तालुका आहे, म्हणून तहसीलदारांचे अभिनंदन करण्यात आले! एका जिल्हाधिकार्‍याला तर त्याच्या दुसर्‍या आयएएस अधिकारी मित्राने पार्टीच मागितली, कारण त्याच्या जिल्ह्यातील सर्वाधिक तालुके दुष्काळी घोषित झाले होते! आता काही गावात तर तालुका दुष्काळी जाहीर झाला म्हणून त्याचे श्रेय घेणारे फलकही लागले आहेत. म्हणजे ‘आमदार भाऊंनी खेचून आणला दुष्काळ, अवर्षणात होईल सरकारी कामांचा सुकाळ’ असे फलक लागलेले अन् त्यावर आमदार भाऊंचा हा असा लार्ज साईज फोटो हात जोडलेला. खाली त्याच्या शुभेच्छूंचे फोटो छोटे छोटे. आता दुष्काळ खेचून आणला म्हणजे काय? एका पानटपरीवर चर्चा सुरू होती. भाऊंचा कार्यकर्ता सांगत होता, ‘‘भाऊंनी दम मारला म्हणून जमलं, नाहीतर बाजूचा तालुका होणार होता दुष्काळी जाहीर. भाऊंचा मुंबईत जोर आहे. भाऊ म्हणले, सिमेंटचे रस्ते त्या आमदाराला दिले, उड्डाण पुल त्याला दिला, आता दुष्काळ मला द्या.’’ ज्याला दुष्काळ मिळाला त्याची चांदी आहे म्हणतात. असे कसे होईल? दुष्काळात चांदी कशी? जरा तपास केला तर एका बीडीओने तर त्याच्या तालुक्यात दुष्काळ जाहीर होताच यावर्षीच्या उन्हाळ्यात मलेशियाचा टूरच ठरवून टाकला ना! किमान तालुक्याच्या ठिकाणी रूम नंबर सतराशे छपन्न टाईपचे मुंबईत वजन असलेले अन् मंत्रालयाच्या सहाव्या मजल्यावर उठसब असलेले कार्यकर्ते असतातच. दुष्काळ जाहीर होताच अशाच एका कमिशन खाणार्‍या पोल्टीकल लोकल भाऊंनी आपल्या बायकोला या बजेट नंतर हिर्‍याचा हारच कबूल केला ना! तर मग असे असंख्य प्रश्‍न निर्माण झाले. दुष्काळ आवडे सर्वांना असे का? दुष्काळाला ‘तिसरी फसल’ का म्हणतात, यासाठी मग जरा चिंतन केले. एकदा दुष्काळ जाहीर झाला की मग खरोखरीच सगळीच चांदी असते. पी. साईनाथ म्हणतात तसा दुष्काळ हा पवित्र घोटाळा आहे. त्यामुळे त्याचा हिशेब कुणी मागत नाही. जनतेचं काम असतं, माणसांच्या जगण्यासाठीच ही कामे केली जात असतात त्यामुळे त्याचा हिशेब मागितला जात नाही अन् निधीची चणचण नसते… एकदा का दुष्काळ जाहीर झाला की मग प्रत्येकच विभाग दुष्काळी भागात कामे काढत असतो. आरोग्य, रस्ते, शिक्षण, पाणी, कृषी- पशुधन… आता आपला भाग किंवा मतदारसंघ दुष्काळग्रस्त घोषित व्हावा अन् ‘अ’ श्रेणीतला दुष्काळ व्हावा यासाठी खास प्रयत्न केले जातात. भेगा पडलेल्या जमिनी, डोक्यावर हंडे ठेवून दूरवरून तंगडतोड करणार्‍या महिलांचे फोटो, मरून पडलेल्या जनावरांचे सांगाडे असे फोटो वर्तमानपत्रात छापून येत असतात. त्यासाठी पत्रकारांचे दौरे आयोजित केले जातात. मागे एका वर्तमानपत्रात दूरवरून पाणी आणणार्‍या महिलांचा जो फोटो छापून आला होता तो चक्क राजस्थानातला होता! दुष्काळ एकतर ओला असतो किंवा मग कोरडा असतो. अलिकडच्या काळात कोरडा दुष्काळच महाराष्ट्रात आलेला आहे. दुष्काळ म्हणजे अवर्षण असेच वर्णन केले जात असते. मग अशा या बातम्यांच्या कात्रणांच्या फाईल्स तयार केल्या जातात. त्या मग जिल्हाधिकार्‍यांच्या मार्फत सादर केल्या जातात. पावसाची सरासरी कमी किंवा अत्यल्प असू शकते; पण एकदम अवर्षणच असे होत नाही. विदर्भ, मराठवाड्यातही यंदा अल्प पाऊस पडला. अवर्षण नव्हते… मग पाणी हा महत्त्वाचा प्रश्‍न असतो. एखाद्या गावापासून जवळच पाण्याचे स्रोत असते, तिथून तातडीने पाईपलाईन टाकून पाणी आणणे शक्य असते अन् ते स्वस्तही असते. मात्र तसे केले तर मग दुष्काळ ‘भुनविता’ येत नाही ना. ग्रामपंचायतला ठराव केला जातो, टँकरची गरज आहे. मग टँकर सुरू होतो. त्यासाठी विहीरी आणि उपलब्ध असलेले पाणी अधिग्रहित केले जातात. त्यावर या टँकरवाल्यांचा ताबा असतो. टँकर आपल्या कार्यकर्त्यांना दिले जातात. टँकर म्हटले की मग पाण्यासारखा पैसा वाहतो किंवा पाण्यातच पैसा वाहतो. टँकरच्या फेर्‍या ठरल्या असतात. अमक्या गावात इतक्या फेर्‍या केल्या, हे तिथल्या ग्रामपंचायतचा सरपंच आणि ग्रामसेवक सर्टिफाईड करतो. टँकरच्या एका फेरीचा इंधन आणि बाकीचा खर्च ठरलेला असतो. म्हणजे इंधन धरून एका फेरीचा दोन हजार रुपये खर्च ठरला असेल तर! आला ना जांगळबुत्ता लक्षांत? म्हणजे करायची एकच फेरी अन् दाखवायच्या पाच. आता तलाव आटलेले असतात; पण त्याच्या जमिनीत पाणी असते. मग या आटलेल्या तलावांच्या क्षेत्रात तात्पुरत्या विहिरी खोदल्या जात असतात. त्याही या टँकरवाल्यांच्याच अधिकारात असतात. त्यातले पाणी असते कुणाचे? अर्थात पाण्यावर तसा लोकांचाच अधिकार असतो. अधिग्रहित केले तर त्यावर सरकारचा अधिकार असतो. मात्र, हे टँकरवाले ते पाणी विकतात. टँकरच नाही, चारा छावण्या, दुष्काळी कामांचे अन् अन्नछत्रांचे कंत्राटही आपल्या माणसांनाच दिले जातात. तेही केवळ नामधारी असतात, नाव त्यांचे अन् कमाई ‘भाऊं’ची असते. त्यातून दुष्काळी भागात पाणीपती निर्माण होतात. त्यांच्या अंगावर सोने चढत जाते. दुष्काळात शेतीची कामे नसतात, मग लोकांना रोजगार मिळावा यासाठी दुष्काळी कामे काढली जातात. त्यात जलसंधारणाची कामे असतात. त्यात २५ टक्केच यंत्रांचा वापर करायचा असतो अन् ७५ टक्के मानवी श्रम असावेत, असा नियम आहे. तरीही दणक्यात मशीन्स वापरल्या जातात. ज्या भागांत सातशेही मजूर नाही त्या भागांत १५०० मजूर कामावर दाखविले जातात. त्यांच्या खात्यात रक्कम गोळा होते अन् त्यांचे एटीएम मात्र बाबूंकडे असते. हयात नसलेली माणसंही कामावर असतात! हेच चारा छावण्यांचेही. पाहणीच्या वेळी जनावरे दाखविली जातात. सर्व्हे केला तर त्या भागांत तितकी जनावरेच नसतात, मात्र इकडची पाहणी झाली की साहेबलोक दुसर्‍या छावणीपर्यंत पोहोचण्याआधीच चारा आणि जनावरे तिकडे पोहोचलेली असतात. शेतीला पाणी देतो, असे सांगून हे पाणीपती शेतकर्‍यांना पीक घ्यायला लावतात अन् ऐनवेळी पाणी तोडतात. आधीच डबघाईस आलेला शेतकरी आणखी कर्जात जातो अन् मग त्याला शेती स्वस्तात विकण्याशिवाय पर्याय नसतो. मागे मराठवाड्यात जिल्हा परिषदेच्या सदस्याची नातेवाईक असलेल्या शिक्षक बाईने साडेतीनशे एकर शेती विकत घेतली. मुंबई- पुण्याच्या पैसेवाल्यांना अशा अडचणीतल्या जमिनी स्वस्तात विकणार्‍या दलालांच्या टोळ्याही तयार होतात. मागच्या दुष्काळात मजुरांना कामे दिली गेल्याचे दाखविले अन् बीड, जालना, उस्मानाबाद या जिल्ह्यांत ४० पोकलॅन मशीन एप्रिल, मे या दोन महिन्यात खरेदी केल्या गेल्या अन् त्यांना बँकांनी कर्जही दिले. एक पोकलॅन मशीन किमान पंचवीस लाखाची असते. तर हा पवित्र घोटाळा असतो. यावर जागरुक नागरिक म्हणून आपणच लक्ष द्यायला हवे. व्हिसल ब्लोअररची भूमिका आपण घ्यायला हवी!

https://tarunbharat.org/?p=68324
Posted by : | on : 25 Nov 2018
Filed under : अग्रलेख, संपादकीय.
You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0You can leave a response or trackback to this entry

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Change Language: press Ctrl+g

    छायाचित्रातून

  • भारताने ऑस्ट्रेलियात रचला इतिहास भारताने ऑस्ट्रेलियात रचला इतिहास
  • हार्दिक पंड्या, लोकेश राहुलला बीसीसीआयची नोटीस हार्दिक पंड्या, लोकेश राहुलला बीसीसीआयची नोटीस
  • भारताचा ऑस्ट्रेलियात विक्रमी विजय भारताचा ऑस्ट्रेलियात विक्रमी विजय
  • पृथ्वीचे पदार्पणातच ‘शॉ’नदार शतक पृथ्वीचे पदार्पणातच ‘शॉ’नदार शतक
  • कोहली, मीराबाईला खेलरत्न कोहली, मीराबाईला खेलरत्न

हवामान

दृष्टीक्षेपात

व्हिडीओ संग्रह

More in अग्रलेख, संपादकीय (283 of 902 articles)


तोरसेकर | गोव्यातील सत्ता मागील विधानसभा निवडणुकीत गमावण्याची पाळी भाजपावर आली, तेव्हा त्या छोट्या राज्यातील आजचा सर्वाधिक लोकप्रिय नेता दिल्लीतून ...

×